Category Archives: Cogadh na Saoirse

Wydarzenia dotyczące irlandzkiej Wojny o Niepodległość od Wielkiej Brytanii, toczonej w latach 1919-1921.

Events sorrounding the Irish War of Independence from Great Britain, fought from 1919 to 1921.

O braciach Loughnane…

an Mháirt, an 14ú lá d’Eanáir 2020

Data poprzedniego wydarzenia w tym cyklu to 21 listopada 1920. Dzisiejsza odsłona Cogadh na Saoirse chronologicznie miała się pojawić już kilka dni po tamtym. 

Jako że oba wpisy datowo wypadły w okolicach moich urodzin, ten pierwszy dałem nieco wcześniej. Tego drugiego natomiast nie udało mi się już w listopadzie zamieścić, więc nadrabiam teraz 🙂 

Uprzedzam: poniższy tekst może być miejscami drastyczny. 

* * *

Jesteśmy w hrabstwie Galway na zachodzie Zielonej Wyspy. Mieszkańcy tamtych terenów byli w czasie Wojny o Niepodległość świadkami wielu incydentów i potyczek. 

Większość z nich prowokowali Brytyjczycy, konkretnie: RIC (Królewskie Irlandzkie Siły Policyjne), oraz świeżo ustanowione tzw. “Auxiliaries” (tłumacząc na nasze: “Siły Pomocnicze”). Ta nowa jednostka miała wspierać RIC w walce z wojującymi republikanami.  

29-letni Patrick Loughnane był przywódcą lokalnej komórki IRA i sekretarzem ogólnokrajowej Sinn Féin.

Z kolei jego młodszy brat: 22-letni Harry, był prezesem lokalnych struktur Sinn Féin. Obaj byli zapalonymi sportowcami i udzielali się pod tym kątem w okolicznych stowarzyszeniach. 

26 listopada 1920 roku, podczas pracy na rodzinnej farmie, bracia zostali nagle aresztowani przez oficerów “Auxiliaries” i zabrani na przesłuchanie. 

Tydzień później, do ich matki zgłosiły się brytyjskie władze, informując, że jej synowie uciekli. Wieści te wzbudziły podejrzenia wśród rodziny i przyjaciół zbiegów.

Rozpoczęto poszukiwania. Dziesięć dni po ich aresztowaniu, ciała chłopców odnaleziono nieopodal Ardrahan. 

Dokładny los braci Loughnane na zawsze już pozostanie nieznany. Zachowały się jednak opowieści innych więźniów o bezwzględności brytyjskich żołdaków. 

Według ich świadectwa, aresztowani zostali wywiezieni do Gort Bridewell, gdzie poddano ich kilkugodzinnym torturom. Byli między innymi bici, wyzywani i przypalani papierosami. 

Niemal nieprzytomnych Patricka i Harry’ego przywiązano następnie za nadgarstki do ciężarówki i wleczono drogą do kwatery głównej Czarno-Brunatnych. Tam pobito ich kolejny raz. 

* * *

Jeszcze tego samego wieczora, o 23:00, maltretowanych więźniów wywieziono do lasu Moy O’Hynes, gdzie ich zastrzelono.

Według zeznań okolicznych mieszkańców, którzy w sobotni poranek słyszeli krzyki i jęki, Harry wciąż jeszcze wtedy żył. 

W niedzielę członkowie brytyjskich “Sił Pomocniczych” zabrali martwe już ciała do Umbriste w pobliżu Ardrahan, ułożyli na przygotowanym stosie z drewna i podpalili.

Nie mogli zakopać spalonych szczątków, gdyż ziemia była zbyt twarda, więc po prostu wrzucili je do stawu. Żeby dodatkowo utrudnić odnalezienie ciał, do stawu wlano ropę. 

Mimo wszystko szczątki braci po jakimś czasie odnaleziono. Autopsji dokonał miejscowy lekarz, który na zwłokach w kilku miejscach wyrył litery “IV”. 

Okazało się, że Harry’emu u jednej dłoni obcięto dwa palce, zaś jego lewe ramię zwisało bezwładnie, złamane. Złamane były też obie nogi i ręce Patricka. Lekarz wysnuł hipotezę, iż w ustach braci wybuchły włożone tam wcześniej granaty ręczne… 

Obecnie, w miejscu, gdzie zginęli Harry i Patrick Loughnane stoi pomnik ku ich pamięci.

(Nekrolog braci Loughnane. Wytłuszczony napis pod zdjęciem po lewo głosi, że „ponieśli okrutną śmierć za szlachetną sprawę irlandzkiej wolności”. Źródło: Stair na hÉireann)

* * *

Jeżeli wszystko pójdzie zgodnie z planem, chronologicznie kolejna część tego cyklu pojawi się w listopadzie lub grudniu.

Ciąg dalszy nastąpi.