Czy Collins faktycznie rozpoczął Wojnę Domową?

an Domhnach, an 25ú lá de Mheán Fómhair 2022

W poprzednim wpisie z tego cyklu upamiętniliśmy okrągłą rocznicę śmierci Michaela Collinsa. Teraz kontynuujemy Jego wątek, próbując odpowiedzieć na pytanie zawarte w tytule posta.

W połowie 2020 roku wyszły na jaw ustalenia uznanego irlandzkiego historyka Ronana McGreevy’ego. Rzucają one nowe światło na coś, o czym niedawno pisaliśmy, a co wiążę się z początkiem krwawej Wojny Domowej.

Pamiętacie brytyjskiego dowódcę: sir Henry’ego Wilsona, zabitego przez IRA? (Wspominałem o nim tutaj). Przez kilkadziesiąt lat utrzymywała się opinia, że ci zabójcy postąpili zgodnie z rozkazem Michaela Collinsa. 

Powody takiej decyzji długo pozostawały dla historyków niejasne. Przecież ledwie kilka miesięcy wcześniej podpisano Traktat anglo-irlandzki, kończący irlandzką Wojnę o niepodległość. 

Debata na ten temat trwała w Irlandii jeszcze w latach 50-tych ubiegłego wieku, kiedy to w różnych poważnych czasopismach pojawił się szereg tekstów broniących lub potępiających postać Collinsa. 

Owe eseje zostały później przedrukowane w wydanej w 1961 roku książce Rexa Taylora “Assassination: the death of Sir Henry Wilson and the tragedy of Ireland” [“Śmierć Henry’ego Wilsona i tragedia Irlandii” – tłumaczenie moje, Celt]

Zdaniem niektórych, rozkaz zabójstwa pojawił się jeszcze przed zawarciem pokoju z Brytyjczykami i został wykonany “przez pomyłkę”, z powodu błędu komunikacyjnego. W świetle najnowszych, wspomnianych na początku notki dowodów wiadomo już, że Collins w rzeczywistości nigdy takiego rozkazu nie wydał. 

Zamachowcami IRA okazali się Reginald Dunne oraz Joe O’Sullivan: dwaj byli żołnierze Armii Brytyjskiej, działający na zlecenie dowódcy IRA Micka Murphy’ego – chociaż w tamtym czasie, nikt z IRA się publicznie do zamachu nie przyznał. 

Dowodem powyższego jest napisana ręką Murphy’ego notatka na temat niejakiej Mary Egan – działającej w Londynie irlandzkiej agentki, która udzieliła zamachowcom schronienia: 

“W czasie jednego z moich wyjazdów do Londynu w 1921, układaliśmy u niej w domu plany zabójstwa Henry’ego Wilsona. Nie mogliśmy działać wtedy od razu, gdyż na obszarze, gdzie przebywał Wilson, popełniono właśnie morderstwo. Cała okolica była przez czas jakiś bacznie obserwowana. 

Na spotkaniu obecni byli również Joe Carr oraz Reggie Dunnie, zaś panna Egan była wtajemniczona we wszystko”

Wkrótce po dokonanym przez nich zabójstwie Wilsona, Dunnie i O’Sullivan zostali schwytani przez wściekły tłum, który niemalże dokonał samosądu. Ostatecznie zostali skazani na śmierć i powieszeni w sierpniu 1922 roku. 

W sądzie nie pozwolono im przemówić we własnej obronie. Zostawili jedynie list, w którym napisali, że robili tylko to, co do nich należało. Że starali się wesprzeć dążenia swoich ziomków tak samo, jak wspierali wszystkich walczących o prawa mniejszych narodów do samostanowienia. 

“W niedawnej Wielkiej Wojnie przelewaliśmy krew z tego samego powodu, dla którego dokonaliśmy tego, o co dziś jesteśmy oskarżeni” [Tłumaczenie moje – Celt].

Ciała tej dwójki sprowadzono do kraju w 1967 i ponownie pogrzebano, tym razem na cmentarzu Deansgrange. 

Wychodzi na to, że za najkrwawszy konflikt we współczesnych dziejach Zielonej Wyspy odpowiedzialny był mało znany dowódca IRA, nie zaś (jak się dotychczas sądziło) Michael Collins.

Teraz zostało nam jeszcze przybliżyć dziedzictwo Michaela Collinsa, a później przejdziemy do innych spraw związanych z irlandzką Wojną Domową. Ciąg dalszy nastąpi…

Posted on 25 września 2022, in Breataine Moire, Podział Irlandii i Wojna Domowa, Smaointe. Bookmark the permalink. 5 Komentarzy.

  1. Historia przeinacza fakty, z reguły świadomie w imię swoich partykularnych celów. Karmi się sensacjami, wcześniej nie dość dokładnie sprawdzając dane. Czasem trucicielka i sączycielka jadu z terminem patriotyzmu na ustach. Nieustannie zagrzewa do walki, złowiek służy za mięso armatnie, chociaż wie, że ma jedno życie, więc nawet najpiękniejsza idea nie jest wartaby stracić życie lub zdrowie, gdy bez butelki lub narkotyków żyć się potem nie da i nie można.
    Zasyłam serdeczności

  2. Errata: człowiek, nie jest warta, by tracić. Przepraszam

    • Nie ma za co przepraszać. Literówki zdarzają się najlepszym 😉

      A całą rzecz podsumowałaś tutaj bardzo „życiowo”. Faktycznie bie na darmo mówi się, że Historię piszą zwycięzcy. Tutaj mamy kolejny tego przykład.

      Ściskam mocno! 🙂

  3. To nie historia przeinacza fakty. To aktualni zwycięzcy przeinaczają historię…

Rozmowy pod Wielkim Dębem...

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.

%d blogerów lubi to: